Nieuwe normen bepalen

Kaj Franck werd in Vyborg, Finland geboren in een middenklasse-gezin van Duits-Fins-Zweedse origine. Hij studeerde in 1932 af aan de meubelafdeling van de Centrale School voor Industriële Vormgeving (nu de Aalto-universiteit). De eerste jaren van zijn carrière wijdde hij zich aan interieur- en etalage-inrichting en ontwierp hij stoffen. Later ontwikkelde Franck samen met vaklieden diverse technieken voor het gieten van aardewerk en glas zodat zijn functionele serviesdelen konden verworden tot unieke kunststukken. Franck heeft een groot aantal Finse en internationale prijzen gewonnen en zijn werk was te zien in diverse designmusea in de hele wereld.

Kaj Franck wordt vaak het geweten van Fins design genoemd. Het is niet alleen de schoonheid van zijn designs waardoor we worden aangetrokken. Zijn streven om universele, functionele, combineerbare serviesdelen zonder toeters en bellen te creëren vormt al tientallen jaren een inspiratie. Gematigdheid, ecologie en gelijkheid, dat waren de principes van Franck. Hij wilde het aantal objecten dat we in ons leven elke dag opnieuw gebruiken, tot een minimum beperken en de nadruk leggen op de duurzaamheid en levenscyclus van producten. Tegenwoordig leeft zijn gedachtegoed niet alleen voort in zijn eigen designs, maar ook in de designs van ontwerpers die hij heeft beïnvloed.

 

1946

"Authenticiteit en het juiste materiaal - twee concepten waar geen concessies aan worden gedaan."

 

De wedstrijd die de Iittala glasfabriek in 1946 organiseerde voor nieuwe sierglasontwerpen, heeft veel betekend voor de moderne glaskunst in Finland. Tapio Wirkkala en Kaj Franck werden uitgeroepen tot winnaar - twee designers die zowel in eigen land als daarbuiten zeer bekend zijn geworden. Na de wedstrijd kwamen beide mannen als ontwerper in dienst bij de Iittala glasfabriek.

1948

Kaj Franck werkte nog maar net bij Iittala toen hij Tupa ontwierp - een serie glazen voor dagelijks gebruik. De met de mond geblazen groene drinkglazen waren de eerste exemplaren van een design dat de rode draad zou vormen in Francks carrière.

In die tijd behoorden Iittala en Nuutajärvi niet tot hetzelfde moederbedrijf en waren ze concurrenten. Kaj Franck ruilde Iittala in voor Nuutajärvi, in die tijd de oudste glasfabriek met een lange traditie van vakmanschap. Daar werkte hij aan de verdere ontwikkeling van zijn functionele en mooie producten.

Kaj Franck werkte nog maar net bij Iittala toen hij Tupa ontwierp - een serie glazen voor dagelijks gebruik. De met de mond geblazen groene drinkglazen waren de eerste exemplaren van een design dat de rode draad zou vormen in Francks carrière. In die tijd behoorden Iittala en Nuutajärvi niet tot hetzelfde moederbedrijf en waren ze concurrenten. Kaj Franck ruilde Iittala in voor Nuutajärvi, in die tijd de oudste glasfabriek met een lange traditie van vakmanschap. Daar werkte hij aan de verdere ontwikkeling van zijn functionele en mooie producten.

1951

Kaj Franck ging in 1951 werken bij de Nuutajärvi glasfabriek. Niet alleen de glasfabriek ontwikkelde zich, maar het hele dorp - iets waarvoor zowel het management als het personeel van Nuutajärvi zich hard maakte. Iedereen werkte samen voor wat werd gezien als het algemeen belang.

Deze sociale betrokkenheid was Franck op het lijf geschreven. Hij voelde zich heel erg thuis in het dorp, ook al woonde hij er nooit permanent. Hij liet een frisse wind waaien in Nuutajärvi en gaf Nuutajärvi naamsbekendheid in de hele wereld.

"We waren goede vrienden en konden enthousiast worden van de gekste dingen - we waren net een stel kinderen." Oiva Toikka over Kaj Franck
 

 

Tijdens zijn tijd bij Nuutajärvi werkten daar ook andere ontwerpers zoals Oiva Toikka. Kaj en Oiva kregen een sterke band ondanks hun verschillende persoonlijkheid en het grote leeftijdsverschil. Voordat Franck bij Nuutajärvi ging werken, was hij de docent van Oiva op het Instituut voor Industriële Vormgeving, waar Franck werkte als senior-docent en artistiek directeur. De twee werden desondanks vrienden en zagen elkaar als gelijken.  Franck gebruikte Tako-kaarten, goedkope restmaterialen van een fabriek voor verpakkingsmaterialen, waarop hij zijn ideeën schetste en noteerde. Tijdens zijn lessen gebruikte Franck de kaarten als een soort PowerPoint-dia's avant la lettre. Hij stemde zijn presentatie op het onderwerp af. 

1952/1981

Het einde van de grote eetserviezen!

De Kilta servieslijn (1952-74) staat symbool voor Kaj Francks ontwerpfilosofie. Kilta vormde een sterk contrast met de decoratieve serviezen van die tijd. Het servies was weliswaar minimalistisch als het ging om de vorm en het aantal delen in de lijn, maar uitermate multifunctioneel - het kon worden gebruikt voor koken, op tafel en voor het bewaren van etenswaren. Francks motto: ”kleur is de enige decoratie die nodig is” kwam volledig tot zijn recht in Kilta. Het servies werd oorspronkelijk geproduceerd in wit, zwart, geel, groen en bruin. Deze laatste kleur werd later vervangen door kobaltblauw. Aanpasbaarheid is cruciaal voor het design. De bodem van het kopje is gelijk aan die van de jar en de kleine karaf. Voor alle drie de borden kan dezelfde deksel worden gebruikt. Franck bracht het eetservies terug tot alleen de essentiële delen - een revolutie op dit gebied - zodat het voorzag in de behoeften van naoorlogse gezinnen met een kleiner huishouden.

Het Teema servies, dat in 1981 op de markt kwam, zet de Kilta traditie voort in de vorm van vitro porselein. De lijn is uitgebreid met nieuwe delen en maten om te voorzien in de behoeften van nu. Deze nieuwe delen zijn ontworpen door Heikki Orvola.

De kleuren in de Teema lijn varieerden. Er zijn enkele geheel nieuwe kleuren toegevoegd. Door de pure ideeën en geometrische vormen zijn de serviesdelen universeel en functioneel, ook al veranderen de eetgewoonten en worden ze door verschillende culturen gebruikt. Het servies is al meer dan 60 jaar actueel - een opmerkelijke prestatie!

Teema beker 0,3 l wit
Teema beker 0,3 l wit
15.50 €

Het drinkglas werd begin jaren vijftig en de jaren die volgden, één van Kaj Francks centrale thema's. De eerste designs kregen geen naam, maar alleen een productnummer. De met de mondgeblazen nr. 2744 werd in 1955 in diverse levendige kleuren tentoongesteld in het Museum of Modern Art in New York. Het werd één van Francks meest geliefde ontwerpen. Zijn eerste ontwerp van geperst glas dateert van 1953. Zijn design nr. 5027 van geperst glas werd opnieuw in productie genomen in 1993 als de Kartio serie ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van de Nuutajärvi glasfabriek. Sindsdien levert Iittala de glazen in allerlei kleuren.

1953

1946–

"Een kunstenaar benut alle mogelijkheden van een specifiek materiaal. Binnen de kunst mag alles."

Kaj Franck ontwierp zijn hele carrière behalve glasserviezen ook glaskunst. Hij begon daarmee al in zijn vroege jaren bij Iittala en ging er bij Nuutajärvi mee door. De kunst varieerde van creaties met een vrije vorm tot de meer traditionele vazen van geslepen glas, van kortlopende items tot unieke kunstwerken. Hij ontwikkelde diverse glasbellentechnieken, werkte met filigraan glas en ontwierp buitengewoon kleurrijke bokalen. Voor Franck was kunst de manier om nieuwe methoden te verkennen die dan konden worden toegepast in massaproductie. Kaj Francks experimentele, unieke werken laten de artistieke kant van deze creatieve geest zien, een kant die bij het grote publiek minder bekend is.

Ateenan aamu decoratie 630 mm  3-delig
Ateenan aamu decoratie 630 mm 3-delig
120.00 €