Het verhaal van twee designers

Interview door Noriko Kawakami. Fotografie: Masaya Yoshimura.

Harri Koskinen, een gerenommeerde Finse designer die voor Iittala werkt, en Sachiko Yamamoto, die al jarenlang kledingpatronen ontwerpt voor Miyake Design Studio onder Issey Miyake, zijn al meer dan tien jaar collega's, vakgenoten en vrienden. Designjournalist en curator Noriko Kawakami ontmoette de twee designers deze lente in Tokyo, voor een gesprek over samenwerking, innovatie, duurzaamheid en de nieuwe harmonie.
 

CULTUREEL VERBONDEN

Na zijn universitaire opleiding heeft Harri Koskinen vier jaar lang bij Iittala alles geleerd over glasproductie. Zijn bedachtzame benadering en talent trokken de aandacht van kledingontwerper Issey Miyake. In 2000 gaf Miyake Koskinen een eigen show in de Miyake Design Studio (MDS) Gallery. Dat was het begin van de warme relatie tussen Koskinen en MDS. De twee landen waar jullie vandaan komen, Finland en Japan, hebben allebei een kenmerkende benadering van design. Hoe denken jullie over de cultuur van de ander?

Harri Koskinen Voordat ik designer werd, was ik al enthousiast over Japanse producten, van auto's en camera's tot elektrische en audioapparatuur. Ik zag Japan als de bakermat van topdesign. Het was dus geweldig dat ik Issey Miyake ontmoette en uit eerste hand over zijn innovatieve projecten hoorde. Het was zo enerverend.

Sachiko Yamamoto In januari 2014 was ik voor het eerste in Helsinki. Mijn eerste indruk was dat de Finnen zichzelf respecterende mensen waren, wellicht een beetje gereserveerd maar tegelijkertijd met een groot hart. Ik voelde veel warmte voor en van de mensen, wat een scherp contrast was met het extreem koude weer! Ik was ook gefascineerd door de eenvoudige maar geraffineerde Finse designs.

Harri Koskinen Zo denk ik ook over de Japanse cultuur en de Japanse mensen. Ze zijn zeer warmbloedig en alles is goed georganiseerd. Alle Japanse projecten waarvan ik me gelukkig prijs dat ik erbij betrokken was, verliepen altijd soepel en zonder frustraties.

GELIJKWAARDIG DESIGN

Zien jullie deze culturele overeenkomsten terug in gedeelde waardes over designfilosofie?

Harri Koskinen Ja, maar dat is niet overduidelijk. Er zijn zeker wel overeenkomsten tussen Japanse en Finse designfilosofieën, maar die zijn niet direct zichtbaar door simpelweg naar alle designkenmerken te kijken. We zouden dit juist door een grotere lens moeten bekijken. We zijn allebei op zoek naar fundamentele houdingen, terwijl we rekening houden met de natuurlijke omgeving en tevens waarde hechten aan functionaliteit en praktische vereisten. Functionaliteit en praktische vereisten zijn erg belangrijk in allebei onze culturen. Een andere belangrijke waarde die we delen, denk ik, en die zo'n sterke band creëert tussen Fins en Japans design, is het idee van gelijkwaardig design. Ik werd bijvoorbeeld opgevoed met Iittala producten: alle standaard voorwerpen voor dagelijks gebruik. Het waren allemaal democratische designs, eenvoudig en, heel belangrijk, zonder pretentie. In 1993 lanceerde Miyake een collectie met plissékleding voor dames. Ik vond het fascinerend dat hij kledingstukken maakte die net zo toegankelijk en draagbaar waren als jeans en T-shirts.


ALTIJD OP ZOEK, ALTIJD VRAGEN STELLEN

Sachiko Yamamoto Dat zie ik in Harri's werk met Iittala. Het is zeker de drijvende kracht achter onze designfilosofie bij Miyake Design Studio; namelijk om te blijven zoeken naar wat belangrijk is zonder verstrikt te raken in vooroordelen. Creatieve uitingen realiseren is iets waar Miyake de ultieme waarde aan blijft hechten. We doen dit door te leren van traditionele technieken en tegelijkertijd een gloednieuwe, specifiek ontwikkelde technologie te introduceren, wat ons in staat stelt om designs te realiseren die nog nooit eerder zijn gemaakt. 

Harri Koskinen Dat is precies waarom ik zo graag met het MDS-team werk. Ze vragen altijd "gaat dit echt werken?" of "waarom is dit zo?" Ze stellen zo veel vragen! Ik geloof dat hoe meer vragen we stellen, hoe dieper we zoeken naar antwoorden. Door deze vragen te stellen, komen we op ideeën die kernachtig en krachtig zijn. Dat ervaarde ik ook toen we horloges ontwierpen. Vragen stellen is zo'n belangrijke stap in het algehele proces van een project en ik ga daar graag doorheen. Daarom stelde ik veel vragen over de significantie een het potentieel van onze samenwerking, toen we daar gesprekken over hadden.

DIALOOG VAN MOGELIJKHEDEN

Al die vragen leidden vervolgens tot wat we nu een zeer succesvolle samenwerking kunnen noemen. Maar wat inspireerde jullie om Iittala en Miyake Design Studio samen te brengen?

Harri Koskinen Ik heb de indruk dat Issey Miyakes benadering van design altijd baanbrekend, progressief en innovatief is. Tegelijkertijd blijven ze producten creëren van de hoogste kwaliteit. Ik heb zeer veel affiniteit met Miyakes overtuiging dat vakmanschap essentieel is. Daarom leek het mij geweldig om samen te werken. We konden onze kwaliteiten bundelen en elkaar stimuleren op creatief vlak, om een wat ik hoopte optimale collectie te maken. Ik was ervan overtuigd dat we zeer creatieve resultaten zouden bereiken, vooral omdat we ons hebben gespecialiseerd in zulke verschillende materialen, textiel en glas/keramiek.

Sachiko Yamamoto Toen we aan dit project voor Iittala begonnen, waren we vastberaden om er alles in te stoppen wat we hadden vanuit onze achtergrond als kledingontwerpers. Ik creëerde bijvoorbeeld een design met dezelfde plissétechniek die we vaak toepasten op kleding, en besteedde veel aandacht aan de kwaliteit, vorm en het gevoel van de materialen die ik wilde gebruiken. Ik vouwde vellen papier, oud papier, stuk voor stuk, waarbij ik verschillende vormen maakte. En zo ontstonden de prototypes.

Harri Koskinen Toen deze design prototypes aankwamen in Helsinki, realiseerde ik me dat het designproces eigenlijk een dialoog was over de mogelijkheden van het project zelf. Het was fantastische hoe gevouwen stukken materiaal een driedimensionale vorm aannamen als je ze vasthield. Een van de designers in ons creatieve team zei dat ze net leken op groene kikkers die uit een doos kropen! Het concept van de collectie was 'bloei', dus we werkten toe naar iets gevarieerds en levendigs, of ideeën waarbij iets passiefs actief wordt.


ALLESOMVATTENDE KERNWAARDE

Een designproject wordt vaak vergeleken met een lange reis. Onderweg kom je altijd uitdagingen tegen, maar die zijn overkomelijk als het team de neuzen dezelfde kant op heeft staan. Alsof je de reis samen voortzet. Hoe hebben jullie deze samenwerking benaderd?

Harri Koskinen Overleg is de sleutel in elke fase. Er komen verschillende standpunten aan het licht en dan heeft het project een allesomvattende kernwaarde nodig, wat we ook wel een entiteit of heelheid noemen. We moeten niet vergeten dat solide, individuele ideeën de basis vormen, maar individuele input leidt tot gedachtepatronen binnen het gehele team.

Sachiko Yamamoto Ja. Het gaat om het heen en weer waardoor het project samenkomt. Dankzij dynamische confrontaties wordt samenwerken enerverend.

MIJN FAVORIETE TRUI

Duurzaamheid lijkt voor jullie beiden belangrijk te zijn. Welke invloed heeft dat op jullie design?

Harri Koskinen Ik geloof dat we tijdloos design allebei belangrijk vinden. Moeten we altijd maar op zoek gaan naar noviteiten? Willen we niet iets blijvends, zowel esthetisch als kwalitatief? Deze gedeelde mindset is waarom duurzaamheid zo belangrijk is bij wat we doen.

Sachiko Yamamoto Issey Miyake richtte in 1970 de Miyake Design Studio op met een fundamenteel concept: een kledingstuk. Hij gelooft dat een kledingstuk draagbaar wordt nadat er technieken zijn toegepast zoals vouwen, draaien, wikkelen, enz. Daar zit een belangrijke boodschap in verborgen: er worden ideeën en wijsheid meegegeven aan een kledingstuk. Het exacte resultaat hangt af van degene die de kleding draagt.

Sachiko Yamamoto We hebben er altijd naar gestreefd om dingen te maken die mensen lang kunnen koesteren. Daarom hebben we een onderzoeksproject opgezet om fascinerende kleding te produceren, die gemaakt zijn van 100% gerecycled materiaal. Uiteindelijk ontstond er een collectie. We benaderen milieukwesties bij stoffen tafelgerei op dezelfde manier. We hadden het idee om de volledige breedte van het textiel te gebruiken en daarom houden we geen restjes over. We willen dat onze producten jarenlang meegaan en daarom maken we producten met een eenvoudig design en een hoge kwaliteit volgens verantwoorde methodes. 

Harri Koskinen Een van mijn favoriete Issey Miyake truien is zestien jaar oud! Ik heb er ook een die tien jaar oud is en ze zijn nog steeds in een perfecte staat!


NIEUWE HARMONIE

Sachiko Yamamoto Nu we al deze dingen hebben gezegd over onze designfilosofieën, willen we schoonheid niet vergeten. Miyake zegt vaak "er is sprake van schoonheid als iemand een kledingstuk neerlegt, draagt of erin beweegt". Het gaat ook niet alleen over kleding. Het gaat erom dat textielproducten die op een tafel of waar dan ook worden neergelegd, of zelfs worden opgeborgen, mooi horen te zijn. Producten zijn bedoeld om mensen enthousiast en nieuwsgierig te maken. Ze dienen ons te prikkelen. Elk textielproduct moet je eenvoudig kunnen gebruiken in de dagelijkse praktijk. Onze individuele levensstijlen hebben invloed op de achtergrond van elk design. Wat wij waardevol vinden is hoe objecten mensen enthousiasmeren en fascineren. Design hoort plezier te brengen. 

Harri Koskinen Ons Finse team bedacht het idee 'Pause for Harmony'. Het betekent dat we tijd moeten maken voor harmonie, zodat we verbinding kunnen maken met de dingen om ons heen en met elkaar.

Sachiko Yamamoto Ik werd geïnspireerd door de sakura bloemmotieven toen ik mijn vijfhoekige plissépatroon maakte. Maar toen zeiden mensen dat de driehoeken hen deden denken aan de Japanse berg Fuji, wat nog niet eerder bij me was opgekomen.

Noriki Kawakami Ik denk dat er pas echt verbinding ontstaat als we onze verschillen erkennen. Je kunt begrijpen waar de andere patronen vandaan komen, maar de landschappen die we elke dag zien en de culturele basis van onze levens zijn fundamenteel anders. Vanuit deze verschillen ontstaat vanzelf een creatieve dialoog, die wordt verrijkt door samen te werken. Er wordt een nieuwe harmonie geboren uit de acceptatie van de verschillen.